jednostki tektoniczne Polski
STREFA GUTERCHA
STREFA TEISSEYRE'A-TORNQUISTA
        A - PLATFORMA PREKAMBRYJSKA
BCDEF - PLATFORMA PALEOZOICZNA
       C3 - GÓRY ŚWIĘTOKRZYSKIE
        G - SUDETY
        H - NIECKA GÓRNOŚLĄSKA
      IC4 - ZAPADLISKO PRZEDKARPACKIE
  JKLM - KARPATY

GÓRY ŚWIĘTOKRZYSKIE

Graniczą: od północy - z wałem kujawsko-kutnowskim (wzdłuż Pilicy), od wschodu - z niecką brzeżną (warszawsko-lubelską), od zachodu - z synklinorium łódzko-miechowskim, od południa - z antyklinorium dolnego Sanu, a właściwie - z przykrywającym je - zapadliskiem przedkarpackim.
Budowa gór jest wynikiem orogenezy kaledońskiej, waryscyjskiej i alpejskiej. Składają się na nie dwa elementy różniące się wiekiem utworów, tektoniką i rozwojem geodynamicznym: trzon paleozoiczny i osłona mezozoiczna. Trzon odsłania się na powierzchni o długości 100km, szerokości 40km i dzieli się na dwie części: południową (kielecką) i północną (łysogórską). Różnią się one między sobą tektoniką, stratygrafią, rozwojem facjalnym. Paleozoiczny zbiornik sedymentacyjny strefy łysogórskiej charakteryzuje się rozwojem ciągłym bez przerw spowodowanych ruchami tektonicznymi, wynurzaniem i erozją. Osłona mezozoiczna otacza trzon paleozoiczny od północy, wschodu i zachodu; zbudowana jest z utworów permu (cechsztyn), triasu, jury (rozwój geodynamiczny - platformowy).
Strefa kielecka w paleozoiku cechowała się tendencją do ruchów fałdowych i wznoszących (faza sandomierska, takońska, ardeńska, sudecka), w wyniku czego profil od dolnego kambru do dolnego karbonu jest niepełny - dominuje kambr i dewon. Oś tej strefy głównie ma kierunek NW-SE, przez co na wschodzie odsłania się kambr (antyklinorium klimontowskie), a na zachodzie przeważa młodszy paleozoik. Strefę kielecką podzielić można na część wschodnią (klimontowsko-łagowską) i zachodnią (daleszycko-kielecką); różnią się miąższościami równowiekowych osadów. W przekroju prostopadłym do osi zaś wyróżnić można część północną (synklinorium kielecko-łagowskie) oraz południową (antyklinorium klimontowskie). Zaczęły się one tworzyć w sylurze górnym - powstały wielkopromienne antykliny ze sfałdowanym podczas fazy sandomierskiej kambrem w jądrach; pokrywa ordowiku i syluru została zerodowana (zachowała się głównie w ich skrzydłach), a później przykryta dewonem i dolnym karbonem, po którym zachodziły ruchy wznoszące - powstały mniejsze antykliny (np. chęcińska, dymińska) i synkliny (np. gałęzicka).
1 Ι 2 Ι 3
Copyright 2011-2017 bohun.

Wykorzystywanie materiałów zamieszczonych w Geotydzie
bez zgody właściciela praw autorskich jest zabronione.
Geotyda na Facebooku Gmina Wielka Wieś Gmina Alwernia