JASKINIA WIERZCHOWSKA GÓRNA

Jako jedna z pierwszych jaskiń w Europie została przystosowana do obsługi ruchu turystycznego; posiada najdłuższą udostępnioną trasę ze wszystkich jaskiń w Polsce. W Pierwszej komorze jaskini - Hali Wielkiej Dolnej o długości 40m, szerokości 4-10m - zimą tworzą się nacieki lodowe. Przed wejściem do korytarza Niedzwiedzie Jamy, którego nazwa pochodzi od wygładzeń skały utworzonych przez ocierające się niedźwiedzie, znajduje się ładny wodospad naciekowy. U jego podnóża wykształciła się ciekawa forma przypominajaca kropielnicę czesto napełniająca się wodą. Dalej trasa wiedzie po kilku stopniach do wysokiego korytarza z niewielką liczbą ocalałych nacieków, na końcu którego znajdują się wymycia nazwane Niedzwiedzimi Tronami. Następnie wraca do Hali Wielkiej Dolnej i jej przedłużenia - Jamy Hieny. Z tego miejsca 35m wysoki Korytarz Gotycki doprowadza w okolice drugiego otworu, a następny - Przesmyk Długi - w głąb masywu. Niegdyś miejsce to wypełnione było osadami, które jednak usunięto podczas badań. Rownolegle do Przesmyku Długiego ciągną się partie niedostępne dla turystów - Przesmyk Równoległy z ładną szatą naciekową. W stropie kolejnej komory - Sali z Kotłami - znajdują się kotły wirowe. Mijając półkę skalną, zwaną Hotelikiem, trasa prowadzi na kolejny poziom (po prawej stronie zablokowane wejście do Tunelu Speleologów zwanego również 40-ką; 75m długości komora z szatą naciekową) do Sali Tronowej (Hali Wielkiej Górnej) o długości 40m, wysokości 6m zakończonej zamulonym korytarzem. W północnej części łączy się ona z Kostnicą, w której znaleziono liczne szczątki zwierząt prehistorycznych. Następną odnogą Sali Tronowej są Czapki zwane tak od wymyć w stropie. Ich końcowa część zbliża się do Niedźwiedzich Tronów w początkowej części jaskini. W Czapkach znajdują się podpisy turystów, z których najstarszy czytelny pochodzi z 1903r. Z Sali Tronowej następuje przejście w okolice trzeciego otworu (po drodze - niędostępny korytarz - Widły) do Sali Człowieka Pierwotnego nazwanej od neolitycznych znalezisk. Licznie występują tu duże pająki Meta menardi, często spotykane w okolicznych grotach. Stąd powrót w kierunku wyjścia z jaskini.