WINNICA

W południowym zboczu Winnicy znajduje się sztuczny wkop z profilem skalnym zawierającym warstwy z pogranicza środkowej i górnej jury: śladami po transgresji morskiej (liczne ramienionogi, małże, belemnity, jeżowce, amonity, łodziki i gąbki), bulastymi i zapiaszczonymi wapieniami (bogatymi w faunę) oraz tzw. stromatolitem (złożonym z bardzo cienkich warstewek wapiennych strącanych z wody morskiej przez kolejne generacje sinic, cyjanobakterii porastających dno w postaci mat) z wyraźną anomalią geochemiczną kontynuującą się w wyżejległym pakiecie marglistym. Podwyższona zawartość m.in. żelaza, manganu, niklu, kobaltu, miedzi, cynku, irydu i innych platynowców wskazuje na występowanie w tym okresie (ok. 165mln lat temu) procesów tektonicznych, wulkanicznych, hydrotermalnych, a także upadków meteorytów i opadów pyłu kosmicznego.

Na wierzchowinie Winnicy, w siedmiometrowym profilu nieczynnego kamieniołomu wapieni oksfordu, zobaczyć można jedną z trzech podstawowych odmian facjalnych górnej jury. Są to tzw. wapienie płytowe, które powstawały w głębszych rejonach morza jurajskiego, najbardziej oddalonych od lądów i od płytszych stref tworzenia się dwóch pozostałych odmian wapieni skalistych i uławiconych. Skały te odznaczają się wyraźną i regularną płytową formą i podzielnością. Są to wapienie pelityczne, nieco margliste i dość twarde od domieszki krzemionki pochodzącej z rozpuszczonych szczątków organicznych. W spągowych częściach warstw częste są ślady organiczne, głównie kanały żerowiskowe organizmów mułożernych. Wśród skamieniałości dominują amonity osiągające niekiedy kilkudziesięciocentymetrowe rozmiary; mniej jest gąbek, belemnitów i ramienionogów. Miejsce wraz ze sztucznym wkopem objęte ochroną prawną.