DOLINA WODĄCEJ

Sucha dolina krasowa ukształtowana w części Pasma Smoleńsko-Niegowonickiego - najbardziej na południe wysuniętej partii Wyżyny Częstochowskiej. Uformowana została w dwóch odmianach górnojurajskich wapieni - bardziej odpornych na wietrzenie wapieni skalistych oraz mniej odpornych wapieni płytowych. Wypełniona jest piaszczystymi i gliniastymi osadami czwartorzędu. U jej północnego wylotu w poł. XIV wieku - na miejscu wcześniejszej drewnianej - wzniesiono murowaną warownię, a w roku 1959 utworzono rezerwat przyrody chroniący bukowo-grabowy las.

Cechy charakterystyczne doliny, nazywanej także Doliną Wodąca, to brak stałego cieku wodnego związany z łatwo przepuszczającym wodę wapiennym podłożem, wyraźna asymetria zboczy (prawe - łagodne, lewe - strome), a także obecność 32 wyraźnych wzniesień o wysokościach względnych dochodzących do 100m rozdzielonych systemem rozgałęzionych suchych dolin (tzw. wodących). W jej obrębie wyraźnie zaznaczają się dwa typy rzeźby: krasowa oraz erozyjno-denudacyjna. Pierwsza związana jest ze strukturą masywu i przeobrażeniem przez wody podziemne platformy wapieni jurajskich; należą do niej m.in. Zegarowe Skały, formy skałkowe o zróżnicowanej i malowniczej rzeźbie krasowej, mikroformy krasowe na powierzchniach wychodni skalnych, a także duże formy krasu podziemnego - jaskinie, wśród których do popularniejszych należą: Jaskinia Na Biśniku, Jaskinia Psia oraz - w masywie Zegarowych Skał - Jaskinia Jasna koło Smolenia, Jaskinia Zegar. Druga to efekt rozcinania luźnych osadów pokrywających wapienie; objawia się on w postaci suchych dolin o zróżnicowanych rozmiarach tworzących wachlarzowaty system zbiegający się w głównej osi doliny.