PREKAMBR

Prekambryjski obszar Polski znajdował się na krańcu Baltiki, na której w proterozoiku kształtowały się protogeosynkliny ulokowane między starszymi jej blokami; znaczącą rolę w strefach mobilnych odgrywał wulkanizm, a pod koniec sedymentacji pojawiały się liczne intruzje granitów. W geosynklinach osadzał się materiał skalny, który następnie został sfałdowany w starszej fazie kadomijskiej (przełom ryfeju i wendu) i zmetamorfizowany, zmieniając swój pierwotny skład. Następnie skały uległy procesowi granityzacji i ponownemu sfałdowaniu w młodszej fazie kadomijskiej (przełom wendu i kambru), dając początek dzisiejszym Sudetom. Pod koniec prekambru przy "polskiej" części Baltiki utworzył się rozległy kaledoński rów sedymentacyjny z bocznym odgałęzieniem śródeuropejskim (obejmowało zachodni, centralny oraz południowy fragment obecnej Polski) wypełnionym przez wody Oceanu Iapetus; rozpoczęło się także globalne zlodowacenie trwające ok. 300mln lat, którym objęta została północna część kraju.

Skały prekambryjskie (archaik) w Polsce stwierdzono na głębokości od ok. 250m w okolicach Sokółki do 6-8km przy zachodniej granicy platformy wschodnioeuropejskiej (gnejsy, amfibolity, migmatyty, łupki krystaliczne oraz masywy intruzywne granitów, gabr, sjenitów, pegmatytów, granodiorytów, norytów i anortozytów (wśród nich w okolicy Suwałk obecne są rudy żelaza)), krze gnejsowej Gór Sowich (gnejsy, amfibolity, serpentynity) oraz w podłożu niecki górnośląskiej; za proterozoiczne uważane są skały masywu Lądka i Śnieżnika (gnejsy gierałtowskie i śnieżnickie, łupki mikowe, kwarcyty, amfibolity), Gór Bystrzyckich i Orlickich (gnejsy bystrzyckie, marmury, zieleńce, amfibolity), Gór Izerskich i wschodnich Karkonoszy (gnejsy izerskie, łupki krystaliczne, amfibolity, granity rumburskie), z Dolnego Śląska znane są niewielkie ilości rud miedzi, niklu, metali szlachetnych, a z północno-wschodniej Polski - gabra i granity. Obecność skał eokambryjskich potwierdziły wiercenia w północno-wschodniej Polsce (kwarcyty), w obrzeżeniu Karkonoszy (marmury), a także w trzonie antyklinorium dolnego Sanu.